Marco Starink beantwoordt: je hond likgedrag afleren

De vraag van Hanny over het likgedrag van haar hond

Hanny heeft op 22 november 2011 de volgende vraag gesteld:
Mijn Yorkshire van 9 jaar oud heeft de onhebbelijke gewoonte om te willen likken.
Maakt niet uit wat: handen, oren en zelfs voeten zijn niet veilig. Soms heb ik het gevoel dat hij dan als het ware overloopt van liefde. We krijgen het niet afgeleerd.

Het advies van Marco

Beste Hanny,

Bedankt voor je leuke vraag! Het is als eigenaar een hele geruststellende gedachte dat je hond overloopt van liefde en ik ben ervan overtuigd dat het wederzijds is! Maar voor wat betreft het likgedrag van je hond denk ik toch dat er wat anders aan de hand is…

Honden zijn (net als mensen) dol op aandacht. Het krijgen van aandacht geeft een gevoel dat je speciaal bent en dat je ertoe doet. Maar bovenal zorgt aandacht ervoor dat je je geaccepteerd voelt binnen een groep. In jullie geval is dit het gezin waar de hond deel van uitmaakt.

Aangeleerd gedrag bij je hond

Bij veel soorten gedrag wat een hond vertoont spreken we van aangeleerd gedrag. De hond leert dat het vertonen van specifiek gedrag hem of haar iets oplevert wat voor de hond van bepaalde waarde is. Dit kan in de praktijk het krijgen van aandacht zijn, maar denk ook aan het krijgen van een brokje of het spelen van een spelletje. Met name die laatste twee motivatoren worden veel gebruikt om een hond te trainen. 

Hoe ontstaat aangeleerd gedrag?

Zoals ik hierboven al schreef is er altijd een reden voor een hond om gedrag te vertonen. Een hond doet nooit ‘zomaar’ iets. Likken aan handen, voeten, gezicht etc. is gedrag dat al op jonge leeftijd kan ontstaan. Dit komt doordat met name jonge honden snel geneigd zijn om hun tong te gebruiken. De tong is een belangrijk orgaan voor honden om informatie uit de omgeving te krijgen. De neus speelt hier natuurlijk ook een belangrijke rol in.
Veruit de meeste mensen die de tong van een hond over hun huid voelen gaan, zullen hierop reageren. De ene persoon reageert door de hond te aaien en de andere persoon zal de hond juist wegduwen en al dan niet ‘foei’ of iets anders roepen. Hoe je het wendt of keert, de hond krijgt altijd aandacht. 

Geurklieren van je hond

Het is overigens niet geheel toevallig dat je hond de voorkeur heeft voor handen, voeten en gezicht. Deze lichaamsdelen zijn het vaakst onbedekt en daarnaast zitten er veel zweetklieren op handen en voeten die voldoende geur afscheiden om de aandacht van de hond erop te vestigen. En zo zie je dat de hond al op jonge leeftijd onbedoeld een manier vindt om aandacht van de eigenaar te krijgen. 

Verveling en afdwingen

Nu denk je wellicht “niets mis mee toch?”. Dat klopt, maar het wordt een ander verhaal als een hond zich regelmatig verveelt, graag de touwtjes in handen neemt en besluit om aan lichaamsdelen te likken om mensen hun aandacht af te dwingen. En vanaf zo’n moment krijgt bepaald gedrag een bijna neurotisch karakter, waarbij je als eigenaar heel goed kunt voelen dat de hond niet zomaar likt.

Zelfbelonend gedrag

Deze vorm van gedrag noemen we zelfbelonend gedrag. Dit komt doordat de hond zichzelf beloont (een goed gevoel geeft) door te likken aan lichaamsdelen. Het levert immers altijd aandacht op. En negatieve aandacht is ook aandacht! Ook al zou je het gedrag negeren, dan nog beloont je hond zichzelf doordat er fysiek contact plaatsvindt.

Wat kun je doen?

Het negeren van dit gedrag is zoals je kunt lezen geen sluitende oplossing. En bovendien weet jouw hond vast wel een manier te vinden om uiteindelijk toch jullie aandacht af te dwingen. Honden (en zeker terriërs) zijn hierin echte volhouders!
Dit gedrag heeft vaak met verveling te maken. Zorg er daarom voor dat je hond voldoende ‘werk’ kan verzetten. Zorg voor een kong gevuld met hondenworst, geef zijn eten enkel nog via een voedselballetje, speel speurspelletjes met hem etc. Het gaat erom dat je je hond de kans biedt om zijn hondse vaardigheden op een andere manier te gebruiken. Dat is namelijk wat honden het liefste willen. Gewoon lekker ‘hond’ kunnen zijn en hun aangeboren vaardigheden inzetten. Dit geldt echt niet alleen voor middelgrote- en grote honden maar ook voor de kleintjes zoals de Yorkshire terriër.

Door je hond goede alternatieven te bieden, zal het likgedrag echter niet spontaan stoppen. Immers, in een moment van verveling kan je hond weer heel gemakkelijk terugvallen op deze bestaande gewoonte. Het afleren van gedrag is dan ook iets wat niet bestaat. Dit zou namelijk betekenen dat bepaalde kennis uit het geheugen van je hond wordt gewist. Spreek met elkaar af dat jullie opstaan en weglopen van de hond zodra hij naar je toe komt om te likken. Sta op, kijk de hond niet aan en praat ook niet tegen hem. Dit geldt ook voor situaties waarbij de hond zijn tong al tegen jullie huid aanzet. Hierdoor leert je hond dat zijn aandacht juist weggaat zodra hij zijn tong gebruikt.

Wees hierin zeer volhoudend!

Dit zul je echt een behoorlijke tijd vol moeten houden voordat de hond doorkrijgt dat zijn gelik ervoor zorgt dat de aandacht stopt. Maak er geen ‘Russisch roulette’ van door de ene keer wel aandacht te geven aan het likgedrag en de andere keer niet, want op die manier wordt het gedrag nog sterker bekrachtigd en zal het nog moeilijker worden om alternatief gedrag aan te leren. Daarom is het aanleren van nieuwe gewoontes zo belangrijk. Op die manier voelt het voor je hond niet zozeer dat hem priviléges worden ontnomen maar bied je hem nieuwe mogelijkheden om grip op zijn omgeving te krijgen en te houden. 

Marco beantwoordt dagelijks hondenvragen op zijn facebookpagina. Word ook vrienden met hem en blijf op de hoogte!