Mysterie van de Lepelaar

Levensverwachingen

Lepelaars die in Nederland broeden, trekken daarna in het najaar bij voorkeur naar de gebieden met de slechtste overlevingskansen. Twee derde van deze vogels vliegt naar West-Afrika, een derde blijft in Europa. De vogels die naar Afrika trekken, hebben een levensverwachting van ongeveer vier jaar. De minderheid die in Europa blijft, wordt gemiddeld een jaar ouder. Dat blijkt uit onderzoek van de Groningse biologe Tamar Lok en lepelaardeskundige Otto Overdijk van de Lepelaarwerkgroep. De resultaten van hun onderzoek zijn gepubliceerd in het oktobernummer van het wetenschappelijk tijdschrift Animal Behaviour.

Raadsel

Voor het onderzoek werden tussen 1992 en 2010 in totaal bijna 6.000 lepelaars door middel van een combinatie van kleurringen individueel herkenbaar gemaakt. „Het is nog een raadsel waarom de lepelaars een lichte voorkeur hebben voor gebieden met slechtere overlevingskansen”, zegt Lok. „De eerste winter van hun leven brengt meer dan een derde van de vogels nog in Europa door: 52 procent in Mauritanië en Senegal, tegenover 48 procent in Europa. Het tweede jaar is er blijkbaar een groep die alsnog besluit om niet de 2.000 kilometer of minder te vliegen binnen Europa, maar de volle 4.000 tot 5.000 kilometer naar West-Afrika te ondernemen voor de overwintering.”
De keuze voor de weg van de meeste weerstand zou kunnen komen omdat de sterkere dieren de beste plekken in Europa bezet houden, waardoor de iets zwakkere vogels zich gedwongen zien om door te vliegen. Het zou ook kunnen dat door het veranderende klimaat de overwinteringsgebieden in Europa gaandeweg beter zijn geworden, zonder dat de lepelaars de kans hebben gehad om zich daaraan aan te passen.